نقاشی هنری

نویسندگان و شعرا، برای ابراز فکر و اندیشه­های خویش از «کلمات» بهره می­گیرند، موسیقی دان­ها، صداهای گوناگون را، دست مایه آفرینش آثار موسیقی خود قرار می­دهند، و هنرمندان هنرهای تجسمی، اعم از نقاش، مجسمه ساز، معمار، گرافیست، طراح و غیره، در بیان آرمان­های فکری، عواطف و احساسات خویش، از فرم، خط، حجم، فضا، بافت، نور، رنگ و غیره استفاده می­کنند. به عنوان مثال، تنه یک درخت کاج، از لحاظ «فرم» یک حجم استوانه­ای شکل است، که این حجم در «فضا» قرار گرفته و آنرا اشغال کرده است. جنسیت و بافت تنه درخت کاج، زبر و خشن است و موجودیت آن، تنها با وجود «نور» قابل رویت است و در مواقع مختلف «رنگ» آن تغییر می­کند.

کلیه این عناصر و بسیاری از نیروهای بصری دیگر موجود در طبیعت، الفبای هنرهای تجسمی و عوامل بنیادی در آفرینش آثار هنرهای بصری، به شمار می­آیند و هنرمندان با توجه و نگرش ویژه به این عناصر و درک روابط موجود بین آنها و با بهره گیری از ویژگی­های ذهنی و احساسی خویش در رابطه با جهان پیرامون خود، به آفرینش آثار هنری می­پردازند، و در این جریان، هنرهای تجسمی با بهره­وری از عناصر بصری، قادر است همچون هنر موسیقی، دریافت­ها و تجربیات هنرمند را، که هرگاه قابل ترجمه به وسیله کلمات نیستند، به بیننده القاء نماید.

قبل از پرداختن به تعریف و تشریح عناصر نیروهای بصری، توضیحاتی کلی در مورد عملکردهای ابزار و وسائل و مواد مصالح کار، که به وجود آورنده عناصر بصری در هر اثر تجسمی هستند، ضروری به نظر می­رسد. ساختار یک اثر هنری، بر علائم و لکه های قابل رویت استوار است. این علائم و لکه­ها، توسط ابزار و وسائل «اثرگذار»، بر روی سطح­ها و جنسیت­های «اثرپذیر» به وجود می­آیند. وسائل اثرگذار عبارتند از: قلم­ها، مدادها، پاستل­ها، قلم­موها، رنگ­های مختلف و امثال آنها. وسائل اثرپذیر عبارتند از: کاغذهای مختلف، مقوا، بوم نقاشی، تخته، شیشه و نظایر اینها. باید در نظر داشت، که برای آفرینش هر اثر هنری، هنرمند باید قبلاً شناخت و آگاهی کامل به چگونگی عملکرد وسائل و ابزار «اثرگذار» و نیز مواد و ماتریال­های «اثرپذیر» را داشته باشد، تا بتواند برای بیان مفاهیمی ویژه، ابزار و مواد و مصالح ویژه و هم آهنگ با آن­ها را، مورد استفاده قرار دهد.

هر یک از ابزار و وسائل کار طراحی، برای نوع به خصوصی از طراحی مناسب است. مثلاً طراحی از یک گیاه ظریف با شاخه­های باریک، باید از مدادی نرم و نازک و با قلمی نازک با مرکب، بر روی کاغذی نرم و بدون بافت زبر، استفاده شود، حال اگر چنانچه از ابزاری نامناسب مانند، پاستل و با قلم پین استفاده گردد، هرگز ظرافت و حساسیتی که در شاخ و برگ گیاه مورد نظر وجود دارد، در طراحی بیان نخواهد شد.

در استفاده از ابزار و وسائل کار، نکات مهمی وجود دارد، که آگاهی هنرجو و هنرمند از همه آنها از ضرورت­های انکارناپذیر است. برخی از این نکات به شرح زیر است:

الف- طرز به دست گرفتن ابزار، حالت بازو و مچ دست و چگونگی قرار گرفتن بدن هنگام اجرای کار و نوع حرکات حاصله از آنها.

ب- اندازه وسیله کار و اینکه چه قسمتی از ابزار، در دست گرفته شود و با چه قسمتی دیگر حرکاتی را در صفحه به وجود آورد.

ج- مقدار فشاری که ابزار بر صفحه وارد می­کنند و هم آهنگی نوع ابزار و وسائل کار با متریال اثر پذیر.

ه- شناخت زوایا و گوشه­های مختلف ابزار، سرعت به کارگیری آن ها و شدت فشار آنها بر صفحه.

موارد ذکر شده کلیاتی هستند که توجه به آنها از ضروریات است، اما در صورتی که، هنرجو، تمرینات و تجربیات خود را گسترده­تر نماید، به این امکانات بی­شمار و نامحدودی دست خواهد یافت، و این امر بستگی به مقدار تجربه و تمرین او دارد.

در اثر گسترش تجربه، ضرورتاً، هنرجو ابزار و وسائلی را جایگزین وسائل شناخته شده و سنتی می­کند و از هر وسیله­ای که بتواند اثری به جای گذارد بهره می­گیرد. به عنوان مثال، طراح به جای استفاده از مداد و قلم طراحی، می­تواند از تکه­ای چوب مناسب، لبه تیز تکه­ای مقوا، فلز یا میخ و نظایر این­ها، و نقاش به جای استفاده از قلم موی مخصوص نقاشی، از تکه­ای چوب، پارچه، انگشتان دست، کاردک و امثال آنها، بهره بگیرد.

از این روی، در این مبحث وقتی از ابزار و وسائل کار در آفرینش آثار هنرهای تجسمی نام می­بریم، به تمامی مواد و ابزار و آلات و وسائلی اشاره داریم که قادرند، لکه­ای، اثری، علامتی بر هر صفحه اثرپذیر از خود بجای گذارند. تجربه نشان داده است، که در بسیاری از موارد، استفاده آگاهانه از وسائل و ابزار غیر معمول، در آفرینش یک اثر، نتایج درخشان و چشم­گیری ببار آورده است.

همانطور که قبلا اشاره شد، ساختار آثار هنرهای تجسمی، مبتنی بر عناصر و نیروهائی است که آنها را عناصر و نیروهای بصری می­نامیم. درجه والائی و تعالی هر اثر تجسمی، بستگی کامل به چگونگی شناخت آرایش و ترکیب این عناصر و روابط بصری موجود بین آنها دارد.

عناصر و نیروهای بصری در هنرهای تجسمی عبارتند از: نقطه، خط، سطح، حجم، شکل، رنگ، بافت، نور، ریتم، حرکت، فضا و زمان. هر یک از این عناصر، در رابطه با دیگری و در جریان ترکیب با عناصر دیگر، تغییرات و دگرگونیهای مختلفی می­یابد، که در موقع مناسب و در بخش­های مختلف این کتاب، به آنها خواهیم پرداخت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *